فصل پنجم در شرح احكام ديگرى كه براى نفوس كامله است و اشاره به اسباب آنهاست و در آن دو بحث است بحث نخست ( 1 ) : در قدرت بر خبر دادن از امور غيبى و علَّت آن مىباشد اى برادر بر تو لازم است كه چون بشنوى جانشينى از جانشينان خدا يا دوستى از دوستان او از كارى كه بعدها واقع مىشود ، خبر داد ، و به آن خبر نويد يا بيم مىدهد و نيروى ادراك تو در شرايطى كه در آن هستى نمىتواند درك كند سزاوارتر آن است كه اين گونه خبرها را به دروغ نسبت ندهى زيرا وقتى روشهاى طبيعى را در نظر بگيرى راهى براى وقوع آن مىيابى و ما هم به اجمال و هم به تفصيل بدان اشاره مىكنيم . امّا اشارهء اجمالى : محقّقا شناخت امور پنهانى در خواب ممكن است و لازم است در بيدارى نيز چنان باشد . توضيح امكان آن در خواب اين است كه بيشتر اوقات چيزى در خواب ديده مىشود سپس عين آن خواب يا تعبيرش واقع مىشود . آنچه گفتيم براى كسى كه خواب ديده مطلب را روشن مىسازد و هر كس در حال خواب آن را در نيافته است به وسيله شهرتى كه در ميان بسيارى از مردم دارد خواهد دانست . توضيح امكان اخبار از امور غيبى در بيدارى اين است كه چون اين امر در حال خواب ممكن است نمىشود در حال بيدارى قاطعانه آن را محال دانست چون مردم اگر آن را در حال خواب نمىآزمودند دور شمردن وقوع آن در خواب بيشتر از دور شمردنشان در بيدارى بود . چون در صورت نيازمودن اگر به انسانى گفته شود : كه جماعتى از اولياى كامل كوشيدند كه در اشاره هاى انديشه هاى زلالشان حكم غيبى را به دست آورند و نتوانستند و يك نفر از آنان چون بخفت و مثل مرده اى بى جان شد آن حكم غيبى را شناخت ناگزير بايد آن را تكذيب و انكار كند چون در حال بيدارى كه حركت نيروها كامل و حواس از تعطيل

--> ( 1 ) اين بحث از اواخر كتاب اشارات گرفته شده است هر كه مىخواهد مطابقت كند به آن مراجعه نمايد .